Όλοι οι άνθρωποι γνωρίζουν, και
τα μικρά παιδιά μαθαίνουν, πως όλα όσα συμβαίνουν στο φυσικό περιβάλλον και στο
σύμπαν που ανήκουμε, υπακούουν σε κάποιους φυσικούς νόμους, σε μια πάγια και
αμετάβλητη τάξη, που σε τελευταία ανάλυση είναι η βουλή του Θεού. Μέσα στην
παγκόσμια τάξη της βουλής του Θεού παρεμβαίνει και μια άλλη βουλή, η βουλή του
ανθρώπου. Αυτή η βουλή είτε ταυτίζεται με τη βουλή του Θεού είτε ακολουθεί δικό
της ανεξάρτητο δρόμο, δεν έχει σημασία ποιος είναι αυτός, οπότε έχουμε αμαρτία,
και πάλι θα έχει τις συνέπειές της, αυτές που είναι καταχωρημένες στην Αγία
Γραφή.
Οι συνέπειες αυτές είναι του
πρώτου σταδίου, συνέπειες σε τούτη τη ζωή, και συνέπειες αιώνιες, που θα
ακολουθήσουν μετά από την τελική κρίση. Το θέμα μας είναι για τις συνέπειες της
παρακοής σε τούτο τον κόσμο μας.
Ο άνθρωπος όμως, σαν ελεύθερο
ον, δεν έχει μια απόλυτα παγιωμένη θέληση. Είναι κι αυτό μέσα στον
προγραμματισμό του Θεού και επιτυγχάνεται με την απόλυτη εμμονή στη βουλή Του.
Γι' αυτό παρατηρείται στη ζωή
του ανθρώπου ένα φαινόμενο, μια πράξη, που λέγεται μετάνοια, που πάρα πολύ λίγο
την έχουμε προσέξει και δεν της έχουμε δώσει τη σωστή σημασία.
Με τη μετάνοια ο άνθρωπος
αποβάλλει τον παλιό τρόπο της σκέψης και βούλησης, δηλαδή αποβάλλει και
απορρίπτει τη δική του θέληση. Και επιστρέφει στη βουλή του Θεού.
Είναι κάτι που φαίνεται πολύ
απλό, μα έχει πολλούς μηχανισμούς που λειτουργούν, με τα αποτελέσματά τους και
τις συνέπειές τους.
Για παράδειγμα σας αναφέρω την
περίπτωση κάποιου που μετανοεί για κάποια εκλογή του. Αυτό μπορεί να έγινε
γιατί με νεότερη σκέψη αναθεώρησε την παλιά, ανακαλύπτοντας ότι ήταν ασύμφορη
και επικίνδυνη. Συνήθως αυτό συμβαίνει όταν αρχίζουν και διαγράφονται στον
ορίζοντα οι πρώτες συνέπειες της παρακοής. Τότε ανήσυχος μετρά και βλέπει πως η
όλη έκβαση δε θα πάει καθόλου καλά, διαπιστώνει έμπρακτα πια την ύπαρξη του
θεϊκού νόμου, τις εξελίξεις και τις συνέπειές του και αναγκάζεται να κάνει
στροφή.
Εδώ όμως υπάρχουν δυο πιθανοί
δρόμοι. Ο ένας είναι ότι, ταυτόχρονα με την περιπέτειά του αυτή, αντιλήφθηκε
πως έξω από τη βουλή του Θεού δεν υπάρχει αγαθό παρά μόνο κρίση, και εκτός από
τη μεταστροφή που κάνει, ουσιαστικά αλλάζει και όλη η διάθεση της καρδιάς του,
θα λέγαμε λυπάται και κακίζει τον εαυτό του γι' αυτό και τελικά μισεί την
αμαρτία.
Μα είναι δυνατό να έφτασε, κάτω
από την πίεση των περιστάσεων και των συνεπειών, να κάνει στροφή μετάνοιας
χωρίς να λυπηθεί και να νιώσει αποστροφή για την αμαρτία, που μπορεί κατά βάθος
να εξακολουθεί να την αγαπά. Κατά βάθος λυπάται για τη μετάνοια που αναγκάστηκε
να περιέλθει. Αυτός ο άνθρωπος, αργά ή γρήγορα, θα ξαναγυρίσει στην αμαρτία
του, που ποτέ με την καρδιά του δεν μίσησε.
Αλλά και στην πρώτη, την υγιή
μετάνοια, υπάρχουν πολλά σημεία σκοτεινά και αδιευκρίνιστα.
Τι πραγματικά σημαίνει γι' αυτόν
η μετάνοιά του;
Όταν προχώρησε συνειδητά και με
τη θέλησή του, χωρίς να το ξέρει, έβαλε να λειτουργήσουν διάφοροι μηχανισμοί
μέσα στα βάθη της ψυχής του, που και αυτοί συνετέλεσαν στη μορφοποίηση της
ψυχοσύνθεσής του. Η αμαρτία δούλεψε και άφησε τα αποτελέσματά της.
Υπερτονίζεται ή απολύτως
περιορίζεται το θέμα της μετάνοιας στο καθαρά νομικό μέρος της συγχώρησης της
αμαρτίας και αγνοείται το ουσιαστικό και οντολογικό μέρος της διαμόρφωσης της
ψυχής του ανθρώπου προς τη νέα κατάσταση της μετάνοιας.
Αποτέλεσμα αυτού είναι να
δημιουργείται μεταξύ των πιστών μια παρανόηση πολύ σημαντική. Οι πολλοί
νομίζουν πως το θέμα τους τέλειωσε εκεί, ενώ συμβαίνει το εντελώς αντίθετο, από
την ώρα εκείνη αρχίζει.
Με ένα παράδειγμα θα αντιληφθούμε
το θέμα. Κάπου διάβασε πως ο Κύριος είπε πως "είναι πράος και ταπεινός την
καρδίαν" (Ματθαίος ια΄ 29). Αυτός είχε αντίθετες εμπειρίες και αμαρτίες,
ώσπου κάποια μέρα και κάποια ώρα μετανόησε και ζήτησε από το Θεό να τον κάνει
"πράο και ταπεινό".
Η αίτησή του γίνεται ευχάριστα
δεκτή. Και αρχίζει η κατεργασία για την επίτευξη του σκοπού.
Ο Λόγος του Θεού λέει για τον
Κύριο: "να κάμη τέλειον τον αρχηγόν της σωτηρίας αυτών διά των
παθημάτων" (Εβραίους β΄ 10). Το ίδιο και γι' αυτόν, αρχίζει σκληρή δουλειά
παθημάτων, για να απαλλαγεί από τη σκληρότητα, την ισχυρογνωμοσύνη, τον
εγωκεντρισμό.
Το δυσάρεστο είναι, πως όλα αυτά
που του έρχονται, δεν το γνωρίζει πως είναι αποτέλεσμα των δικών του προσευχών,
και ίσως προσεύχεται τώρα αντίθετα, να τον απαλλάξει ο Θεός από τις θλίψεις,
που είναι εργαλεία της αγάπης του Θεού για την τελείωση των αγίων.
Συνηθισμένη και ευλογημένη
προσευχή είναι αυτή που ζητάει από το Θεό "να γεμίσει τις καρδιές τους με
την παρουσία Του". "Να κατοικήση ο Χριστός εν ταις καρδίαις
υμών" (Εφεσίους γ΄ 17).
Μα για να κατοικήσει ο Χριστός
στην καρδιά μας, πρέπει να εκδιωχθούν από κει μέσα όλοι οι παλιοί ένοικοι. Και
μη σας τρομάξει η λέξη, αυτοί οι παλιοί ένοικοι λέγονται είδωλα. Ένας παλιός
ύμνος έλεγε: "Αν είδωλόν τι εν εμοί, υπάρχη αντί Σου, συντρίψας τη Ση
χάριτι, Συ άρξον αντ' αυτού".
Ναι, είναι αλήθεια, πολύ λίγα
γνωρίζουμε σχετικά με τις προσευχές μας, και ακόμα πιο λίγο, τους τρόπους που ο
Κύριος αποκαθιστά τη Βασιλεία Του μέσα στην καρδιά μας.
Μα ό,τι υποσχέθηκε θα το
πραγματοποιήσει για μας, για να φθάσει η καρδιά μας να είναι ταπεινή και
συντριμμένη, για να κατοικήσει μέσα μας.
Ας δεχόμαστε με ευχαριστία τις
ευλογημένες ενέργειές Του, ακόμη και αν δεν τις καταλαβαίνουμε.